Til hovedmeny (Alt + m + enter)Til innhold (Alt + c + enter)

Nydyrking

Åker med hjulspor

Nydyrking er peika på som ein av fleire måtar vi kan nå det nasjonale målet om å auke norsk matproduksjon på. Dersom du ønsker å dyrke nye areal til jordbruksføremål, må du søke kommunen om godkjenning. Du kan lese meir om søknads-prosessen i fana ”for deg som skal søke”.

Som nydyrking reknar ein fulldyrking og overflatedyrking av udyrka mark eller gjenoppdyrking av jordbruksareal som har lege unytta i over 30 år. Opparbeiding av overflatedyrka mark til fulldyrka mark vert ikkje rekna som nydyrking.

Skal ein nytte dyrkbar mark til anna føremål enn jordbruksproduksjon, som til dømes uttak av torv i frå myr, treng ein løyve etter plan- og bygingslova og/eller jordlova § 9. Sjå brev i frå Kommunal- og moderniseringsdepartementet om kommunal sakshandsaming av torvuttak under publikasjoner.

  • Om nydyrking

    Noreg har om lag 12 millionar dekar (daa) dyrkbar jord, ca. 3,7 % av Noregs landareal, som kan nyttast til nydyrking. Desse areala er kartlagde og ligg på nettstaden til Skog og landskap. Ein stor del av dette dyrkbare arealet har kvalitetar som gjer at oppdyrking kan ha negative miljøeffektar. Til dømes er 35 % av det dyrk­bare arealet myr, og oppdyrking av myr gir utslepp av klimagassar. Vidare er 73 % av det dyrkbare arealet i klima­soner der areala er ueigna for matkorndyrking. Når dyrka jord vert nedbygd, kan vi derfor i liten grad erstatte areala ved nydyrking. Noreg har dermed lite areal i reserve som kan brukast til å produsere mat­korn.

    Produksjonspotensialet til den dyrkbare jorda er òg mindre enn for eksisterande dyrka jord. Dyrka jord er eit resultat av tusenvis av år med naturlege jordsmonndannande prosessar, der dyrking og kultivering, i mange tilfelle gjennom fleire hundre år, har bidratt til å utvikle det vi i dag har av god dyrka jord. Dyrka jord utgjer berre 3 % av Noregs landareal, og er i realiteten ein ikkje-fornybar ressurs.

    Informasjon om godkjent areal for nydyrking finst i dei årlege KOSTRA(Kommune-Stat-Rapportering)-rapportane som du finn på KOSTRA sidene til Landbruksdirektoratet. Nydyrkinga skjer i hovudsak i område med husdyrproduksjon, og ein antar at krav om spreieareal er ei viktig driv­kraft bak nydyrkinga. I kva grad areala faktisk vert dyrka opp, har Landbruksdirektoratet derimot ikkje oversikt over. Godkjenninga fell vekk innan 3 år dersom tiltaket ikkje er iverksatt. 

  • For deg som skal søke

    Dersom du ønsker å dyrke nye areal til jordbruksføremål må du søke kommunen om godkjenning. Dette er heimla i forskrift om nydyrking. Formålet med forskrifta er å sikre at nydyrking skjer på ein måte som tek om­syn til natur- og kultur­landskapsverdiane.

    Når kommunen skal behandle søknaden, må dei vurdere:

    • Om det er ønskeleg å styrke drifts­grunnlaget til den som søker (om bruket til søkar objektivt sett vert styrka ved at arealet vert nydyrka)
    • Om nydyrkingstiltaket legg til rette for gode løysingar for drifta (som reduserte kostnader ved drifta, teig­størrelsar og driftsavtanden)
    • Tiltaket etter føresegnene i kapittel II i naturmangfaldlova
    • Krava til vegetasjonssoner mot vassdrag

    Det er òg andre omsyn som må takast i søknadsprosessen:

    • Dersom nydyrkingsarealet er over 50 dekar (eit vedlegg II-tiltak) skal kommunen behandle tiltaket etter forskrift om konsekvensutgreiingar for tiltak etter sektorlover § 3. Nydyrkingstiltak på mindre enn 50 dekar skal òg behandlast etter § 3 dersom ein ikkje kan sjå vekk frå at tiltaket kan få vesentlege verknadar for naturmangfald eller andre viktige miljøomsyn. Kommunen skal i si behandling etter § 3 ta stilling til om tiltaket kan få vesentlege verknadar, jf. kriteria i vedlegg III. Når det gjeld krav til innhald og omfang av kommunen si behandling etter § 3, viser vi til forskrift om konsekvensutgreiing for tiltak etter sektorlover og til plan- og bygningslova. For meir informasjon om dette kan du kontakte kommunen din eller fylkesmannsembetet ditt.
    • Dersom nydyrkingstiltaket utgjer 15 dekar eller meir av samla overflate over ein periode på fem år, vert det rekna som eit ”større privat tiltak”, og vert omfatta av undersøkingsplikta i kulturminnelova § 9. I desse sakene vil nydyrkingsforskrifta og kulturminnelova gjelde side om side.


    Søknadsskjema for godkjenning av plan for nydyrking (revidert 16.7.2015) ligg under ”skjemaer”.

    Kommunen er førsteinstans og treffer vedtak, medan Fylkesmannen er klageinstans.