Til hovedmeny (Alt + m + enter)Til innhold (Alt + c + enter)

Mjølkekvotar

Norsk rødt fe (NRF)

Hovudføremålet med kvoteordninga for mjølk er å tilpasse produksjonen av ku- og geitemjølk til behovet i marknaden. Kvoteordninga skal også ivareta distrikts- og strukturhensyn.

  • Dette er kvoteordninga for mjølk

    Kven kan bli mjølkebonde?

    Alle som har ein landbrukseigedom kan starte opp med mjølkeproduksjon. Dette kan gjerast ved å kjøpe kvote i omsetningsrunda, eller ved å leige kvote. For geitemjølk er det berre mogleg å starte opp med mjølkeproduksjon i kommunar der det er geitemjølkkvote frå før.

    Kva er kvote?

    Ein kvote er ein rett til å produsere ei gjeven mengde i løpet av ein bestemt periode. I kvoteordninga for mjølk skil vi mellom grunnkvote og disponibel kvote. 

    Grunnkvote

    Grunnkvote er den kvoten som er tildelt og kjøpt til ein eigedom. Grunnkvoten ligg til den enkelte landbrukseigedom, og det er eigar som til kvar tid har råderett over kvoten. Eigar av fleire landbrukseigedomar kan flytte grunnkvote mellom desse, så lenge eigedomane ligg innanfor same produksjonsregion.  

    Storleiken på grunnkvoten kan endrast ved at forholdstalet for grunnkvote endrast. Forholdstalet vert fastsett før kvart kvoteår av Landbruks- og matdepartementet, etter drøftingar med Norges Bondelag og Norsk Bonde- og Småbrukarlag. Forholdstalet setjast som hovudregel for eit kvoteår av gongen. Kvoteåret går frå 1.januar til 31.desember.

    Dersom det ikkje vert levert mjølk frå ein mjølkekvote i løpet av ti kvoteår, opphøyrer kvoten.

    Grunnkvote kan konverterast frå geitemjølk- til kumjølkkvote. Dersom ein endrar kvote frå geitemjølk til kumjølk vert kvoten dobla. Det er ikkje mogleg å konvertere grunnkvote frå kumjølk- til geitemjølkkvote.

    Sjå døme her

    Disponibel kvote

    Alle føretak som har råderett over grunnkvote kan få utrekna disponibel kvote som grunnlag for mjølkeproduksjon på ein eller fleire landbrukseigedomar. Disponibel kvote er den kvoten eit føretak kan produsere utan å bli ilagt overproduksjonsavgift. Det vil altså seie den kvoten som fastslår kor mykje mjølk ein mjølkeprodusent maksimalt kan levere i eit kvoteår.

    Disponibel kvote for eit enkelt føretak eller frå ein enkelt landbrukseigedom kan ikkje overstige 900 000 liter. Den disponible kvoten kan vere satt saman av ein eller fleire grunnkvotar, og kan endrast ved at forholdstalet for grunnkvote og/eller disponibel kvote endrast. Forholdstala vert fastsett før kvart kvoteår av Landbruks- og matdepartementet, etter drøftingar med Norges Bondelag og Norsk Bonde- og Småbrukarlag.

    Sjø døme her

    Produksjonsregion 

    Produksjonsregionane set ei geografisk rame for kvar kvote kan flyttast. Dersom ein sel, kjøper eller leiger kvote, kan dette berre gjerast innan den produksjonsregionen kvoten tilhøyrar. For kumjølk er det fylka som er produksjonsregionane. Unntaket er Oslo og Akershus, som saman er ein produksjonsregion. For geitemjølk har vi to produksjonsregionar: Nord-Noreg og Sør-Noreg.      

    Produksjonstak

    Produksjonstaket set ei øvre grense for kor stor ein disponibel kvote kan bli. Produksjonstaket gjeld både for eit føretak, og for kvar enkelt landbrukseigedom.

    Disponibel kvote for eit enkelt føretak eller frå ein enkelt landbrukseigedom kan ikkje bli større enn 900 000 liter.

    Overproduksjonsavgift

    Ved leveranse utover disponibel kvote eller lokalforedlingskvote ileggast ei overproduksjonsavgift på 4,80 kr per liter mjølk. Med ”leveranse” forståast som hovudregel den mjølka som produsenten har motteke oppgjer for av meieriet. Det er den ”ansvarlege” som blir ilagt overproduksjonsavgift. I dei fleste høve vil det vere føretaket som har fått utrekna den disponible kvoten.   

    Det blir også ilagt overproduksjonsavgift på leveranse frå dyr som føretaket ikkje disponerer på varig basis. At føretaket må disponere dyra inneber at føretaket må eige eller leige dyra, på varig basis. ”Varig basis” definerer vi som minimum ein laktasjon. I tillegg må føretaket ha det daglege ansvaret for dyra, som fôring og stell av dyra.  

    Dersom fleire føretak reelt sett inngår i ei felles verksemd, eller på annan måte oppnår skalafordelar (driftsfellesskap), skal den ansvarlege bli ilagt overproduksjonsavgift for det enkelte føretaket si leveranse utover kvote. I nokre høve vil  driftsfellesskap føre til at overproduksjonsavgifta blir utrekna for leveranse over produksjonstaket.

    For å vurdere kor vidt fleire føretak reelt sett inngår i ei felles verksemd, eller på annan måte oppnår skalafordelar, må det gjerast ei konkret vurdering der ei rekke moment må vurderast. Døme på moment er kven som eig dyra, kven som utfører arbeidet, kvar dyra vanlegvis står plassert eller kven som sit igjen med fortenesta.

    Sjå døme her

     

    Kvoteordninga for mjølk er regulert i forskrift 23.11.2011 nr. 1502 om kvoteordningen for melk.

     

    Planlegg du brukarskifte nær registreringsdato for søknad om produksjonstilskot?

    Dersom du planlegg brukarskifte rundt 1. januar eller 31. juli, må du melde frå til ditt meieri i god tid. Føretaket som søkjer om produksjonstilskot skal vere same føretak som disponerer mjølkekvote på teljedato for søknadsomgangen.

     

  • Geitemjølkkvotar

    Kvoteordninga handsamar somme gonger geitemjølk- og kumjølkkvotar ulikt. På desse sidene beskriv vi begge typane. Under finn du ei oppsummering ta dei viktigaste skilnadane for geitemjølkkvotane. 

    Produksjonsregion

    For geitemjølk har vi to produksjonsregionar: Nord-Noreg og Sør-Noreg.

    Produksjonstak

    Ein disponibel kvote for geitemjølk kan aldri verte større enn 900 000 liter.

    Flytting av kvote

    For å konsentrere geitemjølkproduksjonen til nokre delar av landet, har det blitt definert nokre satsingsområder for geitemjølk til industriell omarbeiding. Dette området er alle kommunar med geitemjølkkvote, bortsett frå kommunane Leksvik, Namsskogan, Røyrvik og Ås. Det er ikkje mogleg å flytte kvotar til kommunar utanfor satsingsområdet. Dette gjeld ved sal, kjøp, leige, samdrift og oppstart av geitemjølkproduksjon.

    Bakgrunnen for dette er at geitemjølkproduksjonen skal konsentrerast til satsingsområdet for industriell omarbeiding av geitemjølk. Dette området inkluderer alle kommunar med geitemjølkkvote, med unnatak av dei fire kommunane nemnd ovanfor.

  • Sal av mjølkekvote

    Kven kan selje mjølkekvote?
    Eigar av landbrukseigedom med grunnkvote kan selje heile eller delar av kvoten. Det er kun grunnkvote som kan seljast. Ein forpaktar eller leigetakar av kvote kan ikkje selje kvote. Du kan ikkje kjøpe og selje mjølkekvote i same omsetningsrunde.

    Sal til staten
    Minimum 20 prosent av kvoten som seljast må seljast til staten, medan inntil 80 prosent kan seljast til private kjøparar. Om du sel til staten får du betalt kr 2,50 per liter, ekskl. meirverdiavgift.

    Sal til private kjøparar
    Du kan velje å selje 80 prosent av kvoten du sel til private kjøparar. Pris og avtalar ved privat kjøp gjerast mellom seljar og kjøpar utan at Landbruksdirektoratet er involvert. Vi skal berre ha ferdig utfylt skjema for privat omsetning frå seljar innan fristen. Også ved privat sal skal det svarast meirverdiavgift.

    Leveranse
    Det er ikkje krav om leveranse for å kunne selje mjølkekvoten.

    Dersom du avslutta mjølkeproduksjonen før 1. januar 2011, gjeld framleis leveransekravet. For å kunne selje kvote må du starte opp att produksjonen på landbrukseigedomen kvoten tilhøyrer, og levere mjølk samanhengande i to år.

    Produksjonsregionane
    Mjølkekvote kan ikkje seljast ut av produksjonsregionen kvoten tilhøyrer. For kumjølk er det fylka som er produksjonssregionar. Oslo og Akershus er éin produksjonsregion.

    For geitemjølk er det to produksjonsregionar:

     
    • Produksjonsregionen Nord-Norge omfattar fylka Finnmark, Troms og Nordland
    • Produksjonsregion Sør-Norge omfattar resten av fylka i Noreg 

     

    For geitemjølk kan ein berre selje kvote til kjøparar med eigedom som ligg i kommunar med geitmjølkkvote frå før. Det kan likevel ikkje flyttast geitemjølkkvote til kommunane Leksvik, Namsskogan, Røyrvik og Ås.

    Fristar
    For å få verknad frå komande kvoteår, må søknad om sal av kvote sendast til Landbruksdirektoratet innan:

    • 1. august for geitemjølkkvote og kumjølkkvote.
    • Skjemaer

      • SLF-801  Søknad om oppløsning av samdrift i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-803  Skjema for salg av melkekvote

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-805  Skjema for privat omsetning av melkekvote

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-810  Erklæring om opphør av kvoteleie

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-812  Søknad om utmelding av medlemmer fra samdrift i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-804  Skjema for samtykke fra panthaver ved salg av melkekvote

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
  • Kjøp av mjølkekvote

    Kven kan kjøpe mjølkekvote?
    Alle eigarar av landbrukseigedomar kan kjøpe ku- eller geitemjølkkvote. Du kan ikkje kjøpe og selje mjølkekvote i same omsetningsrunde.

    NB: Det er ikkje mogleg å kjøpe geitemjølkkvote frå staten i omsetningsrunda for 2016. 

    For å kunne kjøpe geitemjølkkvote må landbrukseigedomen du eig ligge i ein kommune der det er geitemjølkkvote frå før. Det kan likevel ikkje flyttast geitemjølkkvote til kommunane Leksvik, Namsskogan, Røyrvik og Ås.

    Ein kan berre kjøpe kvote innanfor produksjonsregionen landbrukseigedomen ligg i. For kumjølk er det fylka som er produksjonsregionar. Oslo og Akershus er éin produksjonsregion.

    For geitemjølk er det to produksjonsregionar:

    • Produksjonsregionen Nord-Noreg omfattar fylka Finnmark, Troms og Nordland
    • Produksjonsregionen Sør-Noreg omfattar resten av fylka i Noreg

     

    Har du mjølkekvote frå før kan du søkje Landbruksdirektoratet om å kjøpe kvote i den statlege omsetningsrunda, og du kan kjøpe privat frå dei som sel kvote.

    Har du ikkje kvote frå før, må du først kjøpe minst 30 000 liter kumjølkkvote eller 15 000 liter geitemjølkkvote privat. Du kan allereie i same omsetningsrunde søkje om å få kjøpe kvote frå staten.

    Kor mykje kan du søkje om?
    Når du søkjer om å få kjøpe kvote i den statlege omsetningsrunda kan du søkje om å få kjøpe så mykje du vil.

    Kjøper du kvote privat, avtalar seljar og kjøpar sjølve kor mykje som skal kjøpast.

    Korleis fordelast kvotane?
    Dersom det er større etterspurnad etter mjølkekvote i den statlege omsetningsrunda enn det som er til sals, fordeler Landbruksdirektoratet den tilgjengelege kvoten mellom kjøparane.

    Fordelinga skjer ved at kjøparane får tildelt lik mengde mjølkekvote. Kvoten fordelast altså likt så lenge det er tilgjengeleg kvote, og opp til den mengda du har søkt om å få kjøpe.

    Det er mogleg å kjøpe så mykje grunnkvote som ein får tilgong til. Ein disponibel kvote vil likevel aldri kunne bli større enn 900 000 liter. 

    Fristar
    For å få verknad frå påfølgjande kvoteår, må søknad om kjøp av kvote sendast til Landbruksdirektoratet innan:

    • 1. oktober for geitemjølk og kumjølk

     

    Privat kjøp må vere avtalt mellom seljar og kjøpar før søknad om sal av kvote blir sendt til Landbruksdirektoratet. Skjema for privat kjøp må difor vere sendt innan fristen for sal av kvote, som er 1. august. 

    Skjema
    Skal du kjøpe kvote fra staten, tilrår vi at du søkjer elektronisk her. Har du ikkje høve til å søkje elektronisk, må du sende inn skjema om kjøp av kvote frå staten. Skjema finn du under fana "Skjema".

    Skal du kjøpe kvote privat, skal seljar fylle ut og sende inn skjema om privat kjøp når ho eller han sender inn søknad om sal. Avtalen og oppgjeret er eit forhold mellom kjøpar og seljar. Vi treng difor ikkje ytterlegare dokumentasjon ut over ferdig utfylte skjema frå seljar og privat kjøpar.

    Pris og betaling
    Kjøper du kvote frå staten kostar den kr. 2,50 per liter. I tillegg skal det svarast meirverdiavgift, samt eit administrasjonsgebyr på 200 kr. Landbruksdirektoratet sender ut faktura med betalingsfrist etter at kjøpa er utrekna. Dersom ein ikkje betalar innan fristen, fell kjøpet vekk.

    Kjøper du kvote privat avtalar du sjølv pris med seljar.

  • Samdrift

    Likestilling av samdrifter og andre mjølkeproduksjonsføretak

    Særreglane for samdrifter vart avvikla i kvoteregelverket og i produksjonstilskotsregelverket med verknad frå 1. januar 2015. Dette inneber at samdriftsføretak og andre typar mjølkeproduksjonsføretak no er likestilte i kvoteregelverket. Korleis eit føretak disponerer grunnkvote vil berre avgrensast av produksjonsregion og produksjonstak.

    Det er framleis lov å drive samdrift

    Sjølv om særreglane i § 5 i forskrift 23.12.2011 nr. 1502 om kvoteordninga for mjølk er oppheva, er det framleis lov å drive samdrift. Dagens samdrifter kan difor drive som før utan å gjere endringar i føretaks- eller driftsform.

    Kvar kan samdrifta produsere mjølk?

    Produksjonen kan gå føre seg på ein eller fleire landbrukseigedomar.

    Mjølkeproduksjonen kan gå føre seg på fleire av dei landbrukseigedomane som inngår i samdrifta, eller ein annan landbrukseigedom. Produksjonen må skje i den produksjonsregionen eigedomane ligg i.

    Samdrifter som vil gjere endringar

    Dersom eit samdriftsføretak vil endre føretaksform til enkeltpersonføretak med kvoteleige, må samdrifta søkje om oppløysing, og utleigarane må sende søknader om kvoteleige.

    Fristar

    Søknad om etablering av samdrift samt melding om oppløysing eller andre endringar i samdrifta må sendast til Landbruksdirektoratet innan 1. oktober for geitemjølkkvote og kumjølkkvote. Alle endringar blir gitt verknad frå følgjande kvoteår.

    • Skjemaer

      • SLF-800  Søknad om etablering av samdrift i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-801  Søknad om oppløsning av samdrift i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-811  Søknad om utvidelse av samdrift i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-812  Søknad om utmelding av medlemmer fra samdrift i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
  • Leige av mjølkekvote

    Vilkår ved kvoteleige
    Kvoteleige er i lita grad regulert i kvoteforskrifta som trådde i kraft 1. januar 2012. Det er likevel nokre aspekt som framleis er regulert. Reglane gjeld også for vederlagsfri leige (utlån) av mjølkekvote.

    • Det er berre eigar av landbrukseigedom med kvote som kan leige ut kvote
    • Avgrensa av produksjonsregion (grunnkvote kan ikkje flyttast ut av produksjonsregionen)

    Fristar
    Dersom du ynskjer å leige ut kvoten din, må du søkje om dette til Landbruksdirektoratet. Fristen for å søkje er 1. oktober for geitemjølk og kumjølk, dersom leigeforholdet skal få verknad frå følgjande kvoteår.

    Du kan seie opp leigeforholdet når du vil, så lenge begge partar er samde om dette. Landbruksdirektoratet må ha beskjed om oppsiginga innan 1.oktober for geitemjølk og kumjølk for at leigeforholdet skal opphevast frå følgjande kvoteår.

    Skjema
    Elektronisk søknadsskjema for kvoteleige finn du her. Ut over dette treng ikkje Landbruksdirektoratet ytterlegare dokumentasjon. Avtale og betaling knytt til leigeforholdet er noko utleigar og leigetakar ordnar seg i mellom.

    • Skjemaer

      • SLF-507  Søknad om utleie av kvote i melkeproduksjon

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
      • SLF-810  Erklæring om opphør av kvoteleie

        Bokmål:
        PDF ikon
        Nynorsk:
        PDF ikon
  • Leveransekravet

    Det har tidlegare vore eit krav om leveranse for å kunne selje kvote, leige ut kvote, ved samdrift, og ved samanslåing av kvote. Dette kravet er no avvikla.

    Unnataket er dei som avslutta mjølkeproduksjonen før 1. januar 2011. Dei som avslutta produksjonen før denne datoen må starte opp produksjonen på landbrukseigedomen kvoten tilhøyrar. Dersom dei ynskjer å flytte kvoten frå denne landbrukseigedomen, må dei levere mjølk frå eigedomen samanhengande i to år.

    Dersom det ikkje vert levert mjølk frå ein kvote i 10 kvoteår, fell den vekk. For å unngå dette må ein levere mjølk på kvoten på eigen eigedom, altså må det vere ein aktivitet på kvoten i løpet av 10 kvoteår for å unngå at den fell vekk.

  • Fristar

    Søknadsfristane for sal er 1.august, kjøp og kvoteleige er 1 oktober. Det kan søkjast fortløpande om konvertering og flytting av grunnkvote. Alle andre endringar i kvoteforhold må det søkjast om innan 1. oktober. Søknadsfristane gjeld både for geitemjølk og kumjølk.

    ”Andre endringar” i kvoteforhold omfattar opphøyr av kvoteleige og etablering/endring/opphøyr av samdrift.

    Her er alle fristane i kvoteordninga for ku- og geitemjølkprodusentar: 

    Kva det gjeld?

    Frist

    Korleis?

    Sal av kvote

    1. august

    Eigne skjema

    Utleige av kvote

    1. oktober

    Søk elektronisk her

    Opphøyr av kvoteleige

    1. oktober

    Eige skjema

    Kjøp av kvote*

    1. oktober

    Søk elektronisk her

    Andre endringar i kvoteforhold

    1. oktober

    Eigne skjema

     Konvertering og flytting av grunnkvote

    Ingen frist 

    Ikkje eige skjema

  • Klagenemnda for kvoteordninga

    Alle vedtak som Landbruksdirektoratet fattar i medhald av kvoteforskrifta kan ein klage på til Klagenemnda for kvoteordninga. 

    Klagenemnda består av fire faste medlem. Desse nemnast opp av Landbruks- og matdepartementet for ein periode på to år. To av medlema nemnast opp etter forslag frå Norges Bondelag og Norsk Bonde- og Småbrukarlag.

    I perioden frå 1. januar 2016 til 31. desember 2017 er Klagenemnda satt saman av fylgjande medlem:

    • Olav Sandlund (leiar), Fylkesmannen i Vestfold
    • Camilla Mordt (nestleiar), Advokatfirma Ræder DA
    • Bergljot Styrvold, Norsk Bonde- og Småbrukarlag
    • Arnstein Røyneberg, Norges Bondelag

     

    Landbruksdirektoratet er sekretariat for Klagenemnda.

Kontakt

Elektroniske tjenester

Frister

    Siste nyheter