Til hovedinnhold

Retningslinjer for reinmerker for Troms

Merkenmendas utfyllende retningslinjer for utforming av reinmerker i Troms.

1. Myndighet  

Merkenemnda kan vedta utfyllende retningslinjer for utforming av merker for forvaltning av merkesystemet i Troms.  

Merkenemnda har etter reindriftsloven § 38 første ledd tredje setning ansvaret for å påse at merker har en slik form at forveksling eller misbruk ikke kan finne sted. Merkenemnda skal, under ivaretakelse av hensynet til en velordnet reindrift, søke å bevare tradisjonell bruk og utforming av merker, blant annet skal tradisjonelle familiereinmerker søkes bevart for familien, jamfør reindriftslovens § 38 første ledd, fjerde setning.  

I Troms reinbeiteområde har man både lulesamiske og nordsamiske merketradisjoner. Disse merketradisjonene skal respekteres ved godkjenning av reinmerker.  

Merkenmenda for Troms reinbeiteområde har, 8. november 2018, vedtatt retningslinjer for utforming av reinmerker mv.  

Retningslinjene er godkjent av Reindriftsstyret 15. 04. 2020.  

2. Mearkasánit  

2.1  

Hovedsnitt – større snitt som er lett å se på reinøre: gieška, hoaŋka, gaskat, guobir, skivdnji ovddal/maŋil, lottigazza og “gaskat ja nihtta”.  

2.1.1  

I geaiggobealji (merke uten hovedsnitt) er vatnja et viktig snitt og kjennetegn som utgjør reinmerkets karakteristiske trekk og særegenhet.  

2.2  

Bisnitt er  mindre snitt (endringer) som kommer i tillegg til hovedsnitt: ceahkkes, sárggaldat, vatnja, luddestat og moskoráigi/ráigi.  

2.2.1  

I geaiggobealji (merke uten hovedsnitt) er luddestat i ørespiss et viktig og tydelig kjennetegn som utgjør reinmerkets karakteristiske trekk og særegenhet.  

2.3  

Geaiggobealjii (fravær av hovedsnitt) og jalgat (fravær av bisnitt) utgjør merketype og reinmerker likestilt med reinmerker som har hovedsnitt og bisnitt.

3. Definisjoner  

3.1  

Grunnmerke er  opprinnelige merke foruten endringer som senere er tilføyd i utledede merker.  

3.2  

Merketype er hovedsnitt og bisnitt innenfor hovedsnitt som gir rammen for merkets særegne hovedtrekk.  

Familiens merketype er utledet fra slektens grunnmerke og videreføres når hovedsnitt og bisnitt inn i hovedsnitt blir opprettholdt.  

3.3  

Tradisjonell familiemerke (árbevirolaš sohkamearka) – nedarvet merke som uforandret har blitt overført fra tidligere generasjon til nåværende innenfor nær familie.  

3.4  

Utledet merke –ett spesifikt merke med bisnitt som skiller den fra andre merker som hører inn under samme grunnmerke. Retningslinjer godkjent i Reindriftsstyret 15. april 2020  

4. Grunnprinsippet i merkeskjønnet  

Grunnprinsippet er at et nytt merke skal utledes fra merketypen til den personen som søker utleder sin reindriftsrett fra etter reindriftslovens § 32, og forskjellen skal markeres med endringer på bisnittnivå (utledet merke).  

Et utledet reinmerke skal søkes registrert i samme siida/det distrikt som reinmerket det søkes utledning fra tilhører.  

Søkes det om reinmerke til ektefelle/samboer som ikke selv har rett til reinmerke jamfør reindriftslovens § 32 første og andre ledd, men som får rett til reinmerke etter reindriftsloven § 32 tredje ledd, skal det søkes om utledning fra samboerens/ektefellens reinmerke.  

5. Unntak fra grunnprinsippet  

5.1  

Merkenmenda kan vurdere å fravike grunnprinsippet hvis samtlige vilkårene er oppfylt:  

  1. Foreldrenes merketyper må være uttømt,  
  2. Merket som søkes brukt som utgangspunkt skal tilhøre slekting i oppadstigende linje, og  
  3. Merket som søkes brukt som utgangspunkt skal være i brukt/vært i bruk i samme siida/distrikt som søker skal tilhøre.  

Det vises til NOU 2001:35, pkt 9.4.2.1:  

“utformingen av merket kan også ha utgangspunkt i hovedsnittene til slektninger i oppadstigende linje, som besteforeldre, onkler og tanter.”  

5.2  

Hvis det ikke er mulig å utledet ett merke etter prinsippene i punkt 5.1, så kan man vurdere en helt ny merketype.  

6. Språk  

Ved motstrid mellom den samiske og den norske versjonen av retningslinjene for merkenemndas saksbehandling skal den samiske versjonen ha forrang.  

7. Hovedsnitt og bisnitt som kan brukes  

Ved søknad om godkjenning av reinmerke vil det være de merkesnittene som ble vedtatt av Merkenemnda for Troms i sak ST 1/15 som tradisjonelle merkesnitt i Troms, som skal brukes. 

Tradisjonelle merkesnitt 

Ceahkes, Biehkke  

Illustrasjon av Ceahkes, Biehkke

Sárggaldat, Sargaldat/Tjiehkes

Illustrasjon av Sárggaldat, Sargaldat/Tjiehkes

Stuora ceahkes, Stuora biehkke  

Illustrasjon av Stuora ceahkes, Stuora biehkke

Vatnja, Vaknja (foran), Vajastak (bak) 

Illustrasjon av Vatnja, Vaknja (foran), Vajastak (bak)

Luddestat, Sleptje liektje 

Illustrasjon av Luddestat, Sleptje liektje

Luddestat ja raigi, Sleptje ja rájggi 

Illustrasjon av Luddestat ja raigi, Sleptje ja rájggi

Moskoráigi, Ráigi 

Illustrasjon av Moskoráigi, Ráigi

Gieška, Gieska åvdalt

Illustrasjon av Gieška, Gieska åvdalt

Hoaŋka, Gieska manjil 

Illustrasjon av Hoaŋka, Gieska manjil

Skivdnji ovddal, Skivdnji åvdalt 

Illustrasjon av Skivdnji ovddal, Skivdnji åvdalt

Skivdnji maŋil, Skivdnji manjel 

Illustrasjon av Skivdnji maŋil, Skivdnji manjel

Gaskat, Nahppa 

Illustrasjon av Gaskat, Nahppa

Guobir, Skarja 

Illustrasjon av Guobir, Skarja

Loddegazza 

Illustrasjon av Loddegazza

Gaskat ja nihtta 

Illustrasjon av Gaskat ja nihtta

Ulike snittkombinasjoner  

Ceahkes ja ceahkká sisa ovddal 

Illustrasjon av Ceahkes ja ceahkká sisa ovddal

 Vatnja ja vanja sisa ovddal

Illustrasjon av Vatnja ja vanja sisa ovddal

Gieška ja gieškka sisa

 

Illustrasjon av Gieška ja gieškka sisa

 

Gieška ja gieškka sisa luddestat ja ráigi  

Illustrasjon av Gieška ja gieškka sisa luddestat ja ráigi

Gieška ja gieškkageažis luddestat

Illustrasjon av Gieška ja gieškkageažis luddestat

Guobergieška  

Illustrasjon av Guobergieška

Gieškalahki  

Illustrasjon av Gieškalahki

Gieškalahkki ja gieškalahki sisa luddestat 

Illustrasjon av Gieškalahkki ja gieškalahki sisa luddestat

 

Gieškalahkki ja gieškka sisa

 

Illustrasjon av Gieškalahkki ja gieškka sisa

 

Gieškalahkki, gieška ja gieškalahki sisa luddestat

Illustrasjon av Gieškalahkki, gieška ja gieškalahki sisa luddestat

  

Hoaŋka ja hoaŋkka sisa  

Illustrasjon av Hoaŋka ja hoaŋkka sisa

Hoaŋka ja hoaŋkka sisa luddestat ja ráigi 

Illustrasjon av Hoaŋka ja hoaŋkka sisa luddestat ja ráigi

Hoaŋka ja hoaŋkkageažis luddestat  

Illustrasjon av Hoaŋka ja hoaŋkkageažis luddestat

Guoberhoaŋka  

Illustrasjon av Guoberhoaŋka

Hoankalahki 

Illustrasjon av Hoankalahki

 

Hoaŋkalahkki ja hoaŋkalahki sisa luddestat

Illustrasjon av Hoaŋkalahkki ja hoaŋkalahki sisa luddestat

 

Hoaŋkalahkki ja hoaŋkka sisa luddestat  

Illustrasjon av Hoaŋkalahkki ja hoaŋkka sisa luddestat

Hoaŋkalahkki, koaŋkka ja hoaŋkalahki sisa luddestat 

Illustrasjon av Hoaŋkalahkki, koaŋkka ja hoaŋkalahki sisa luddestat

 

Skivdnji ovddal ja skivnnje sisa

Illustrasjon av Skivdnji ovddal ja skivnnje sisa

  

Skivdnji ovddal ja skivnnje sisa luddestat ja ráigi  

Illustrasjon av Skivdnji ovddal ja skivnnje sisa luddestat ja ráigi

Skivdnji ovddal ja skivnnje sisa guokte 

Illustrasjon av Skivdnji ovddal ja skivnnje sisa guokte

 

Skivdnjelahkki ovddal

Illustrasjon av Skivdnjelahkki ovddal

  

Skivdnjelahkki ovddal ja skivnnje sisa luddestat  

Illustrasjon av Skivdnjelahkki ovddal ja skivnnje sisa luddestat

Skivdnji maŋil ja skivnnje sisa  

Illustrasjon av Skivdnji maŋil ja skivnnje sisa

Skivdnji maŋil ja skivnnje sisa luddestat ja ráigi 

 

Illustrasjon av Skivdnji maŋil ja skivnnje sisa luddestat ja ráigi

Skivdnji maŋil ja skivnnje sisa guokte 

Illustrasjon av Skivdnji maŋil ja skivnnje sisa guokte

 

Skivdnjelahkki maŋil  

Illustrasjon av Skivdnjelahkki maŋil

Skivdnjelahkki maŋil ja skivnnje sisa luddestat 

 

Illustrasjon av Skivdnjelahkki maŋil ja skivnnje sisa luddestat

Gaskat ja moskoráigi 

 

Illustrasjon av Gaskat ja moskoráigi

Gaskat ja gaskat sisa  

Illustrasjon av Gaskat ja gaskat sisa

Gaskat ja gaskat sisa luddestat ja ráigi  

Illustrasjon av Gaskat ja gaskat sisa luddestat ja ráigi

Gaskat ja gaskat sisa guokte  

Illustrasjon av Gaskat ja gaskat sisa guokte

Guobir ja guohper sisa  

Illustrasjon av Guobir ja guohper sisa

Guobir ja guohper sisa luddestat ja ráigi  

Illustrasjon av Guobir ja guohper sisa luddestat ja ráigi

Guobir ja moskoráigi 

Illustrasjon av Guobir ja moskoráigi

Retningslinjer godkjent i Reindriftsstyret 15. april 2020 / Njuolggadusat dohkkehuvvon 

Boazodoallostivrras cuoŋománu 15. Beaivvi 2020