Boazodoallošiehtadusa njuolggadusat

§ 1. Ulbmil

Ulbmil doarjagiin lea gokčat goluid bargoveahkkái áhpehisvuođa, riegádahttima ja adopterema oktavuođas go mánná man adoptere lea vuollel 15 jagi, ja siidaoassejođiheaddji jápmima oktavuođas. Doarjja galgá maiddái nannet nissoniid sajádaga ja aktiiva boazobargiid bearašvuđot boazodoalu, sihkkarastin dihte elliidčálggu ja jotkkolašvuođa boazodoalus. 

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 20. b. 2022 nr. 1099 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2022), geassemánu 22. b. 2026 nr. 1179 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2026).

§ 2. Doarjaga vuođđoeavttut

Doarjja bargoveahkkái áhpehisvuođa, riegádahttima ja vuollel 15 jahkásaš mánáid adopšuvnna oktavuođas sáhttá juolluduvvot jus siidaoassi deavdá doarjjaeavttuid njuolggadusas doarjaga birra siidaosiide ja boazoservviide ja siidaoasis leat olggosgolut bargoveahkkái.

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 20. b. 2022 nr. 1099 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2022), geassemánu 21. b. 2023 nr. 1016 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2023), geassemánu 22. b. 2026 nr. 1179 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2026).

§ 2a. Bargoveahkki áhpehisvuođa/riegádahttima oktavuođas

Doarjja bargoveahkkái áhpehisvuođa/riegádahttima oktavuođas sáhttá juolluduvvot siidaoassejođiheaddjái ja/dahje náittos-/ássanguoibmái 24 vahkkosaš áigodahkii ovdal termiidnadáhtona ja gitta golbma jagi maŋŋel termiidnadáhtona.

Jus mánná jápmá dahje váhnemiin ii šat leat fuolahangeatnegasvuohta máná ovddas, de sáhttá oažžut doarjaga bargoveahkkái 24 vahkkosaš áigodahkii ovdal termiidnadáhtona ja gitta guhtta vahkku maŋŋel jápmima dahje maŋŋel go váhnemiin ii šat leat fuolahangeatnegasvuohta máná ovddas, muhto ii guhkit go golbma jagi termiidnadáhtona rájes.

Doarjja sáhttá juolluduvvot jus siidaoassejođiheaddji ja/dahje náittos-/ássanguoibmi leaba registrerejuvvon seamma siidaoassái boazodoallojagis ovdal riegádahttima. 

0 Lasihuvvon njuolggadusa bokte geassemánu 22. b. 2026 nr. 1179 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2026).

§ 2b. Bargoveahkki adopšuvnna oktavuođas

Doarjja bargoveahkkái adopšuvnna oktavuođas sáhttá juolluduvvot siidaoassejođiheaddjái ja/dahje náittos-/ássanguoibmái gitta golbma jagi maŋŋel adopšuvnna.

Jus mánná jápmá dahje váhnemiin ii šat leat fuolahangeatnegasvuohta máná ovddas, de sáhttá oažžut doarjaga bargoveahkkái gitta guhtta vahkku maŋŋel jápmima dahje maŋŋel go váhnemiin ii šat leat fuolahangeatnegasvuohta máná ovddas, muhto ii guhkit go golbma jagi adopšuvnna rájes.

Doarjja sáhttá juolluduvvot jus siidaoassejođiheaddji ja/dahje náittos-/ássanguoibmi leaba registrerejuvvon seamma siidaoassái boazodoallojagis ovdal adopšuvnna.

Doarjaga ii sáhte oažžut bargoveahkkái jus adoptere náittos-/ássanguoimmi máná. 

0 Lasihuvvon njuolggadusa bokte geassemánu 22. b. 2026 nr. 1179 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2026).

§ 2c. Bargoveahkki jápmima oktavuođas

Doarjja bargoveahkkái siidaoassejođiheaddji jápmima oktavuođas sáhttá juolluduvvot leskii/báhcán ássanguoibmái, mánnái dahje váhnemii gitta gávcci vahkku maŋŋel jápmima.

Jus eretvádjolan siidaoassejođiheaddjis ii báze bearaš vuosttaš lađđasa mielde, de sáhttá doarjja juolluduvvot eretvádjolan siidaoassejođiheaddji eará fulkkiide eretvádjolan siidaoassejođiheaddji siidaoasi siskkobealde.

0 Lasihuvvon njuolggadusa bokte geassemánu 22. b. 2026 nr. 1179 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2026).

§ 3. Gáibádus bargodiliide ja bargoveahkkái

Bargoveahkeheapmi galgá lágiduvvot bargoaddi ja bargi oktavuohtan.

Bargoveahkki galgá leat unnimustá 16 jagi boaris, ja sus ii galgga leat ealáhusdienas siidaoasis ii ge galgga leat náittosguoibmi/ovttasorru dakkáriin geas lea ealáhusdienas siidaoasis.

§ 4. Golut mat sáhttet buhtaduvvot

Doarjja bargoveahkkái sáhttá dušše juolluduvvot gokčat duohta goluid nu go bálkká, luopmoruđaid ja bargoaddidivvaga. Dát eaktuda ahte golut čuvvot dan supmi mii lea dieđihuvvon a-ortnega olis.

§ 5. Doarjjavuođđu 

Doarjja sáhttá addot gokčat duođaštuvvon goluid bargoveahkkái, gitta 80 000 ruvnno go siidaoasseeaiggát jápmá ja guđege máná nammii áhpehisvuođa/riegádahttima ja adopšuvnna oktavuođas.

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 20. b. 2022 nr. 1099 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2022), geassemánu 24. b. 2025 nr. 1288 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2025).

§ 6. (Fámohuhttojuvvon)

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 20. b. 2021 nr. 1099 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2021), geassemánu 21. b. 2023 nr. 1016 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2023), geassemánu 20. b. 2024 nr. 1067 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2024), fámohuhttojuvvon njuolggadusa bokte geassemánu 22. b. 2026 nr. 1179 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2026).

§ 7. Gáibádus ohcamii

Bargoveahkkedoarjaga ohcan ferte leat sáddejuvvon maŋimustá 12 mánu maŋŋel go bargoveahkeheapmi lea čađahuvvon.

Bargoveahki doarjjaohcan sáddejuvvo sierra skoviin Eanandoallodirektoráhtii gieđahallamii.  Ohcamat galget gieđahallojuvvot daid njuolggadusaid mielde mat gustojedje ohcanáigge.

Ohcama mielddusin sáddejuvvojit muđui dat duođaštusat maid Eanandoallodirektoráhta oaidná dárbbašlažžan hálddašeami ja bearráigeahču ektui.

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 21. b. 2023 nr. 1016 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2023).

§ 8. Dieđihangeatnegasvuohta ja bearráigeahčču

Dat geat ožžot doarjaga dán njuolggadusa mielde, leat geatnegasat addit buot dieđuid maid boazodoalloeiseválddit atnet dárbbašlažžan vai sáhttá hálddašit doarjjaortnegiid, dahje vai sáhttet ollašuhttit boazodoallošiehtadusa.

Boazodoalloeiseválddit bearráigehččet ahte doarjjamáksimat leat riekta, ja das lea vuoigatvuohta oaidnit buot rehketdoaluid, reivvestallamiid ja čállámušaid mat gusket doarjagii. Fitnodagaid dáfus main lea revišuvdnageatnegasvuohta, sáhttá gáibiduvvot ahte revisor duođašta dieđuid.

§ 9. Boasttomáksimiid njulgen

Boazodoalloeiseválddit sáhttet njulget boasttuvuođaid máksojuvvon doarjagiin, juogo maŋŋelmáksimiid bokte dahje doarjaga ruoktotmáksingáibádusa bokte doarjjaoažžus.

§ 10. Unnideapmi je.

Jus doarjjaoažžu fuollameahttumit dahje eaktodáhtolaččat lea addán boasttu dahje váilevaš dieđuid doarjjaohcamis mii lea dahje livččii sáhttán dagahit ahte doarjja máksojuvvo eahpevuoiggalaččat, de sáhttá doarjja ollásii dahje belohahkii unniduvvot.

Jus doarjjaoažžu fuollameahttumit dahje eaktodáhtolaččat doaibmá dahje lea doaibman boazodoalloealáhusa lágaid dahje njuolggadusaid vuostá, de sáhttá doarjja ollásit dahje belohahkii dollejuvvot dassážii go dilli lea njulgejuvvon. Jus rihkkuma olis lea leamaš roavva fuollameahttunvuohta dahje eaktodáhtolašvuohta, de sáhttá doarjja ollásit dahje belohahkii unniduvvot.

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 20. b. 2024 nr. 1067 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2024)

§ 11. Ruoktotmáksin- dahje unnidanmeari sisagáibideapmi

Máksojuvvon ruđa ja doarjjavuođu erohus, mii lea mearriduvvo máksojuvvot ruovttoluotta § 9 mielde dahje unniduvvot § 10 mielde, sáhttá gáibiduvvot máksojuvvot ruovttoluotta doarjjavuostáváldis dahje dollejuvvot boahttevaš doarjjamáksimiin.

Boazodoalloeiseválddiid gáibádusat sáhttet dollejuvvot doarjjamáksimiin doarjjavuostáváldái.

Jus doarjjavuostáváldi ii lean várrogas buori jáhkus máksima hárrái, de sáhttet reanttut gáibiduvvot dan áiggi rájes go ruoktotmáksingáibádus lea ollen doarjjavuostáváldái. Jus lea roavva fuollameahttunvuohta dahje eaktodáhtolašvuohta, de sáhttet reanttut gáibiduvvot dan áiggi rájes go eahpevuoiggalaš doarjja lea máksojuvvon. Reantojuolgi galgá leat seamma go dat reantojuolgi maid Finánsadepartemeanta áigges áigái mearrida § 3 mielde lágas b. juovlamánu 17. b. 1976 nr. 100 reanttuid maŋŋonan máksimiid je. birra.

0 Rievdaduvvon njuolggadusa bokte geassemánu 20. b. 2024 nr. 1067 (fápmui boahtán suoidnemánu 1. b. 2024)

§ 12. Váidinvejolašvuohta

Eanandoallodirektoráhta mearrádusa sáhttá váidit Eanandoallo- ja biebmodepartementii hálddašanlága njuolggadusaid mielde.

§ 13. Fápmuiboahtin

Dát njuolggadus boahtá fápmui suoidnemánu 1. b. 2009. Seammás heaittihuvvo Njuolggadus doarjaga birra bargoveahkkái áhpehisvuođa/riegádahttima oktavuođas addojuvvon geassemánu 19. b. 2008 nr. 706.