Njuolggadus doarjaga birra mearkkašahtti boazovahágiid oktavuođas lihkohisvuođaid geažil
Láhkavuođđu: Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta mearridan geassemánu 22. b. 2026 geassemánu 15. b. 2007 nr. 40 láhka boazodoalu birra (boazodoalloláhka) § 82a vuođul ja jahkásaš Stuoradiggemearrádus boazodoallošiehtadusa birra.
§ 1. Ulbmil
Ulbmil doarjagiin lea veahkkin gokčat vahágiid maid guoskevaš siidaoasit ja boazosearvvit gillájit mearkkašahtti boazovahágiid oktavuođas lihkohisvuođaid geažil.
§ 2. Definišuvdna
Lihkuhisvuođain oaivvilduvvo dán kapihttalis vuorddekeahtes ja fáhkka dáhpáhus, man geažil ollu bohccot duššet ja man boazoeaiggát ii livčče govttolaš árjjaiguin sáhttán hehttet. Dát sáhttá ovdamearkan leat heavvaneapmi, muohtauđas, firron ja fáhkka dávddat. Massimat lássahuvvan guohtumiid, guohtumiid guorbama, unnán njuovvama dahje boraspiriid geažil eai rehkenastojuvvo lihkohisvuohtan dán kapihttalis.
Ealu sturrodat ovdal massimiid mearkkaša dat boazolohku mii lei maŋemus almmolaččat dárkkistuvvon lohkamis. Jus dákkár lohkan ii leat čađahuvvon maŋemus doaibmajagis, de biddjo maŋemus boazodoallodieđáhusa boazolohku vuođđun.
§ 3. Doarjjaeavttut
Doarjja sáhttá juolluduvvot ovttaskas dollui/boazosearvái jus čuovvovaš eavttut leat devdojuvvon
- massin lea deaividan lihkohisvuođa geažil, gč. § 2-2,
- eará ortnegat eai buhtte massima,
- massin mii ovtta ja seamma lihkuhisvuođas dahká unnimustá 10 proseantta ealu sturrodagas ovdal massima. Sáhttá sorjjakeahttá das addot doarjja jus lea massán unnimusat 150 heakka. Ii juolluduvvo doarjja go massá unnit go 10 heakka.
- massojuvvon bohccot c-bustáva mielde leat duođaštuvvon § 2-4 mielde,
- siidaoassi/boazosearvi dakkaviđe lea dieđihan vahága stáhtahálddašeaddjái. Siidaoassi ferte dasa lassin leat dieđihan vahága orohatstivrii.
- siidaoassi /boazosearvi lea álggahan dárbbašlaš doaibmabijuid maiguin eastada/unnida vahága,
- siidaoassi/boazosearvi lea ožžon doaibma-/buvttadanvuoittu1 unnimusat ovtta golmma maŋemus jagis,
- siidaoasis leat boazolohku doaibmajagis mii addá vuoigatvuođa oažžut doarjaga doaibmajagis siidaosiid ja boazoservviid doarjjanjuolggadusa vuođul § 4.
Jus okta lihkohisvuohta čuohcá máŋgga siidaoassái ii ge leat vejolaš mearridit geasa boazu gullá, de sáhttá doarjja juolluduvvot orohahkii dahje siidii. Dakkár oktavuođain galgá orohat dahje siida juogadit doarjaga guoskevaš siidaosiide mat devdet doarjjaeavttuid, gč. vuosttaš lađđasa.
1 Gč. njuolggadusa doarjaga birra siidaosiide ja boazoservviide § 10.
2 Gč. njuolggadusa doarjaga birra siidaosiide ja boazoservviide § 9.
§ 4. Duođašteapmi
Stáhtahálddašeaddji, šibitdoavttir, almmolaš bearráigeahččoeiseváldi dahje dáid ovddasteaddji galgá duođaštit massojuvvon bohccuid logu geahčadeami ja ráppiid lohkama bokte.
Massimat muohtauđđasa geažil sáhttet duođaštuvvot ráppiiguin maŋŋil go bievlá.
Go lea veadjemeahttun dahje váttis ráppiid dievaslaččat duođaštit, de sáhttá vahága sturrodaga merošteapmi dohkkehuvvot doarvái buorren duođaštussan boazologu vuođul mii lei ovdal ja maŋŋil massima. Boazologu ovdal- ja maŋŋelmerošteami diekkár oktavuođas dahká stáhtahálddašeaddji.
§ 5. Doarjaga meroštallan
Doarjja meroštallojuvvo juohke bohccotiippas mii lea duođaštuvvon massojuvvon, vrd. § 4, čuovvovaš vugiin:
a. massojuvvon njiŋŋelas meroštallojuvvo massojuvvon njiŋŋelasaid logu vuođul mii gerdojuvvo njiŋŋelasaid vuođđomáksomeriin, massojuvvon buvttadanvuoittuin ja massojuvvon boahttevaš buvttademiin.
b. massojuvvon varis meroštallojuvvo massojuvvon varrásiid logu vuođul mii gerdojuvvo varrásiid vuođđomáksomeriin ja massojuvvon miessenjuovvandoarjagiin.
c. massojuvvon miessi meroštallojuvvo massojuvvon misiid logu vuođul mii gerdojuvvo misiid vuođđomáksomeriin, massojuvvon buvttadanvuoittuin ja massojuvvon miessenjuovvandoarjagiin.
d. massojuvvon heargi meroštallojuvvo massojuvvon herggiid logu vuođul mii gerdojuvvo herggiid vuođđomáksomeriin.
Vuođđomáksomearri juohke bohccotiippas vástida máksomearrái mii čuovvu orohaga máksomeriide boazovahágiid oktavuođas boraspiriide maid Dálkkádat- ja birasdepartemeantta lea mearridan juohke bohccotiipii, vrd. juohke áigái gustovaš njuolggadus bohccuid vuođđomáksomeriid birra mat leat massojuvvon boraspiriide dahje gillán vahága boraspiriid dihte.
Massojuvvon buvttadanvuoitu lea ovttaskas bohccotiippa vuođđomáksomearri mii gerdojuvvo buvttadanvuoittu máksomeriin, vrd. njuolggadus doarjaga birra siidaosiide ja boazoservviide § 10.
Massojuvvon boahttevaš buvttadeapmi meroštallojuvvo 1,6 njiŋŋelasa vuođđomáksomearis.
Massojuvvon miessenjuovvandoarjja lea miessenjuovvandoarjaga máksomearri, vrd. njuolggadus doarjaga birra siidaosiide ja boazoservviide § 11 vuosttaš lađas.
Gessojuvvo 10 000 ruvdnosaš iežasoassi juohke siidaoasis.
§ 6. Sierragáibádus ohcamii
Doarjjaohcan mearkkašahtti boazovahágiid ovddas galgá sáddejuvvot nu johtilit go vejolaš, ja maŋemustá 12 mánu maŋŋel go lihkohisvuohta dáhpáhuvai.
Ohcan galgá unnimustá sisdoallat
- oppalaš čilgejumi massojuvvon bohccuin, mas sohkabealit ja agit bohtet ovdan (badjel 2 jagi, 1–2 jagi, čearpmat/miessi),
- rábbeduođaštusa, gč. § 2-4,
- čilgehusa das mii dáhpáhuvai ovdal massima,
- čilgehusa álggahuvvon doaibmabijuin mat galget eastadit/unnidit vahága.
§ 7. Dieđihangeatnegasvuohta ja bearráigeahčču
Doarjjaoažžut leat dán njuolggadusa mielde geatnegahtton addit buot dieđuid maid boazodoalloeiseválddit oidnet dárbbašlažžan doarjjaortnegiid hálddašeami olis, dahje boazodoallošiehtadusa olis.
Boazodoalloeiseválddit bearráigehččet ahte doarjjamáksimat leat riekta, ja sii besset oaidnit buot girjedoalu, gulahallama ja eará dieđuid mat gullet doarjagii. Sáhttá gáibiduvvot ahte rehketdoalli duođašta dieđuid.
§ 8. Boasttomáksimiid divvun
Boazodoalloeiseválddit sáhttet divvut boasttuvuođaid máksojuvvon doarjagiin, juogo maŋŋelmáksimiid bokte dahje doarjaga ruoktotmáksingáibádusa bokte doarjjaoažžus.
§ 9. Unnideapmi ja doarjaga dollen.
Jus ohcci fuollameahttumit lea addán boasttu dahje váilevaš dieđuid doarjjaohcamis mat leat dahje livččii sáhttán dagahit ahte doarjja máksojuvvo eahpevuoiggalaččat, de sáhttá doarjja ollásit dahje belohahkii unniduvvot.
Jus doarjjaoažžu boazodoalloeiseválddiid mearrádusa mielde doaibmá dahje lea doaibman fuollameahttumit dahje eaktodáhtolaččat boazodoalloealáhusa lágaid dahje njuolggadusaid vuostá, de sáhttá doarjja ollásit dahje belohahkii dollejuvvot dassážii go dilli lea njulgejuvvon. Jus rihkkuma olis lea leamaš roavva fuollameahttunvuohta dahje eaktodáhtolašvuohta, de sáhttá doarjja ollásit dahje belohahkii unniduvvot.
§ 10. Ruoktotmáksin- dahje unnidanmeari sisagáibideapmi
Máksojuvvon ruđa ja doarjjavuođu erohus, mii lea mearriduvvon máksojuvvot ruovttoluotta § 8 mielde dahje unniduvvot § 9 mielde, sáhttá gáibiduvvot máksojuvvot ruovttoluotta doarjjavuostáváldis dahje dollejuvvot boahttevaš doarjjamáksimiin.
Gáibádusat boazodoalloeiseválddiin sáhttet dollejuvvot doarjjamáksimiin doarjjavuostáváldái.
Jus doarjjavuostáváldi ii lean várrogas buori jáhkus máksima hárrái, de sáhttet reanttut gáibiduvvot dan áiggi rájes go ruoktotmáksingáibádus lea ollen doarjjavuostáváldái. Jus lea roavva fuollameahttunvuohta dahje eaktodáhtolašvuohta, de sáhttet reanttut gáibiduvvot dan áiggi rájes go eahpevuoiggalaš doarjja lea máksojuvvon. Reantojuolgi galgá leat seamma go dat reantojuolgi maid Finánsadepartemeanta áigges áigái mearrida § 3 mielde lágas b. juovlamánu 17. b. 1976 nr. 100 reanttuid maŋŋonan máksimiid je. birra.
§ 11. Váidinvejolašvuohta
Mearrádusa dán njuolggadusa mielde sáhttá váidit Eanandoallo- ja biebmodepartementii hálddašanlága njuolggadusaid mielde.
§ 12. Fápmuiboahtin
Njuolggadus boahtá fápmui suoidnemánu 1. beaivvi 2026.
